Yağmurlu, karanlık bir düşünceden.

Ormanın uğultusuyla birlikte,  

Ve dörtnala dümdüz bir mavilikte,

Kar yağıyor üstümüze inceden.

Ahmet Muhip Dıranas’ın en güzel şiirlerinden biri olan “KAR” şiirinden bir beşlikle başlıyorum yazıma. Şairin Kar, Serenat, Olvido, Ağrı ve Fahriye Abla adlı şiirleri hemen hemen her antolojide yer alır. Fakat o sadece şair değil. Köşe yazıları, deneme, oyun, çeviri, uyarlama ve inceleme türlerinde de eserler kaleme almış, yayın dünyasında yöneticilik yapmış çok yönlü bir sanat ve edebiyat insanıdır.

Bazı şairler, onlarca şiir yazar; fakat bu şiirlerden biri bazen o denli öne çıkar ve insanların duygularıyla öylesine bütünleşir ki bir bakarsınız, şiirin ünü şairin ününün önüne geçmiştir. Şair, artık o şiiriyle anılır ve tanınır. Örneğin Necip Fazıl Kısakürek’in: KALDIRIMLAR’I, Ahmet Muhip Dıranas’ın: FAHRİYE ABLA’SI, Faruk Nafiz Çamlıbel’in: HAN DUVARLARI, Arif Nihat Asya’nın: BAYRAK’I Cahit Külebi’nin:: HİKÂYE’Sİ bu tür şiirlerdir.

Bazen de iki dize bile, bir şairi bizlere tanıtmaya yeter. Mithat Cemal Kuntay; “Bayrakları bayrak yapan, üstündeki kandır /  Toprak, eğer uğrunda ölen varsa VATANDIR” dizelerinde olduğu gibi…

Yazımıza, Ahmet Muhip Dıranas’ın bir şiiriyle başlamışken, hadi kendisini biraz daha yakından tanıyalım.

AHMET MUHİP DIRANAS KİMDİR?

Ahmet Muhip Dıranas, 1909’da Sinop’un, Erfelek ilçesine bağlı Salı köyünde dünyaya geldi. İlkokulu köyünde bitirdikten sonra, ortaokul ve liseyi Ankara Erkek Lisesi’nde okudu. Şiirle bu yıllarda ilgilendi. Ortaokulda Türkçe öğretmeni, Faruk Nafiz Çamlıbel; lisede ise edebiyat öğretmeni Ahmet Hamdi Tanpınar’dı. Edebiyata meraklı ve şiir yazmaya başlayan ergenlik çağındaki bir öğrenci için ne büyük bir şans! Kabul edelim ki o da bu şansı çok güzel değerlendirmiş.

Liseden sonra Ankara Hukuk Fakültesine kaydoldu; fakat ikinci yılın sonunda okulu bıraktı. İstanbul’a gitti. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünden mezun olduktan sonra Dolmabahçe Resim ve Heykel Müzesi’nde müdür yardımcısı olarak çalışmaya başladı.

1938 yılında yeniden Ankara’ya döndü ve tek parti dönemin Cumhuriyet Halk Partisi’nin Genel Merkezi’nde Halkevleri Kültür ve Sanat yayınlarını yönetti. Askerlik görevini yedek subay olarak Ağrı’nın Sürbahan köyünde yaptı. “AĞRI” adlı şiirini ve “GÖLGELER” adlı oyununu bu dönemde yazdı. Askerlik dönüşü Ankara Çocuk Esirgeme Kurumu’nda, önce yayın müdürü daha sonra da aynı kurumun başkanı oldu.

Türkiye’de çok partili siyasi hayat geçilince, Ahmet Muhip, Demokrat Parti’den milletvekili adayı oldu; fakat seçilemedi. Demokrat Parti döneminde Devlet Tiyatroları Edebi Kurul başkanı ve Anadolu Ajansı Yönetim Kurulu üyeliği görevlerinde bulundu. Ve 21 Haziran 1980’de Ankara’da öldü, vasiyeti üzerine doğduğu köyde toprağa verildi.

 Şiirleri, “Bütün Şiirleri” başlığı altında tek kitapta toplandı. Şiirlerinde; yalnızlık, iç sıkıntısı, insan, doğa tarih ve memleket sevgisi işledi. Yaşadığı dönemdeki edebi toplulukların dışında kalıp, kendine uygun bir şiir anlayışı geliştirdi ve herkesin serbest ölçü ile yazdığı yerde o, hece ölçüsü ile yazmayı sürdürdü. Biraz Ahmet Hamdi ve Ahmet Haşim şiirine yakın durdu. Şimdi, artık o  güzel FAHRİYE ABLA şiirini okuyabilirsiniz. İyi okumalar…

FAHRİYE ABLA / AHMET MUHİP DIRANAS

Hava keskin bir kömür kokusuyla dolar
Kapanırdı daha gün batmadan kapılar
Bu afyon ruhu gibi baygın mahalleden
Hayalimde tek çizgi bir sen kalmışsın sen!
Hülyasındaki geniş aydınlığa gülen
Gözlerin, dişlerin ve ak pak gerdanınla
Ne güzel komşumuzdun sen Fahriye Abla.

Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi
Sarmaşıklarla balkonu örtük bir evdi
Güneşin batmasına yakın saatlerde
Yıkanırdı gölgesi kuytu bir derede
Yaz kış yeşil bir saksı ıtır pencerede
Bahçede akasyalar açardı baharla
Ne şirin komşumuzdun sen Fahriye Abla.

Önce upuzun sonra kesik saçın vardı
Tenin buğdaysı, boyun bir başak kadardı
İçini gıcıklardı bütün erkeklerin
Altın bileziklerle dolu bileklerin
Açılırdı rüzgârda kısa eteklerin
Açık saçık şarkılar söylerdin en fazla
Ne çapkın komşumuzdun sen Fahriye Abla.

Gönül verdin derlerdi o delikanlıya
En sonunda varmışsın bir Erzincanlıya
Bilmem şimdi hâlâ bu ilk kocanda mısın
Hâlâ dağları karlı Erzincan’da mısın
Bırak geçmiş günleri gönlüm hatırlasın
Hatırada kalan şeyler değişmez zamanla
Ne vefalı komşumuzdun sen Fahriye Abla.

Bir yanda akan benim, öbür yanda Sakarya

Su iner yokuşlardan, hep basamak basamak

Benimse alın yazım yokuşlarda susamak

                              Necip fazıl Kısakürek / Sakarya Türküsü

 Şair, romancı, oyun yazarı ve İslâmcı ideolog Necip Fazıl Kısakürek, 26 Mayıs 1904’te, İstanbul’da doğdu. 24 yaşında iken ilk şiir kitabı “KALDIRIMLAR” yayımlandı. Artık her yerde “Kaldırımlar Şairi” olarak biliniyor ve anılıyordu. 1943 yılında Abdülhâkîm Arvâsî ile tanıştıktan sonra, önceki bohem yaşam tarzını terk ederek İslâm’a ve tasavvufa yöneldi. Çıkardığı “BÜYÜK DOĞU” dergisi ile hem Büyük Doğu Hareketi’ni hem antikomünizmi kamuoyunda yaymaya başladı.

Bu çalışmalarıyla 60’lı ve 70’li yılların İslâmî gençleri ile muhafazakâr halk kesimi üzerinde hayli etkili oldu. O hem Milli Görüş geleneğinden gelen gençlerin hem milliyetçi gençlerin –bir anlamda- fikir babasıydı. O’nu “ÜSTAD” diye anıyorlardı. Bugün de öyle anıyorlar.  “ Vicdan azabına eş, kayna kayna Sakarya / Öz yurdunda garipsin, öz vatanında parya” diye düşünüyor ve kendisini bir dava adamı olarak görüyordu.

Bugün, şair ve edebiyatçı yönünden çok, siyasetçi kimliği üzerinde durmak istiyorum.1965 yılında bir kitap yayımladı, adı: “İDEOLOCYA ÖRGÜSÜ” 500 sayfalık bu kitap için Necip Fazıl: “Bu eser benim bütün varlığım, hikmetim, her şeyim” diyordu. Bu bir tür ütopya idi. Bu kitapta Necip Fazıl, ideal bir İslâmî devlet ve toplum modeli geliştirmişti. Bu devletin adı: ”BAŞYÜCELİK DEVLETİ” olacaktı. Devletin, meclis yerine, 101 kişiden oluşan bir “Yüceler Kurultayı” olacaktı. “Halkın değil, Hakkın seçtiği” bu kurultay üyeleri “en iyi düşünen, en iyi yapanlardan” olacaktı.

Bu kurultay üyeleri kendi içlerinden birini “BAŞYÜCE” olarak seçecek ve o kişi devlet başkanı olacaktı. O, “milletin en akıllı, en ahlâklı, en bilgili ve en adaletli ferdidir.” Devlet başkanı, yönetim için bir başbakan ve 11 bakanı kendisi seçecek, her beş yılda bir seçim yapılacak, BAŞYÜCE; seçimi kazandığı sürece ömür boyu devletin başında kalabilecekti. BAŞYÜCE, Kanunlara aykırı emirler veremez ama “Her emri kanunu tamamlayıcı ve belirtici ayrı bir kanundur. Kanunun hiçbir şey söylemediği yerde, BAŞYÜCE’nin emri, katidir.”   

O, aynı zamanda ordunun da başıdır.  Tüm kurumları kontrol eden çok önemli bir kurum daha vardır: “YÜCE DİN DAİRESİ” Bu dairenin başındaki zat, hükümet reisi ile aynı düzeyde olup, görevi: “İçeride telkin, dışarıda propaganda, dini eğitim, din görevliler yetiştirmek ve kadrolaştırmak…”

Özetle; BAŞYÜCELİK DEVLETİ, bütün bir devlet gücünü elinde toplayan ve millet iradesinin onun şahsında cisimleştiği bir Tek Adam yönetimidir. Bu yönetim; eğitimden sanata, bilimden gündelik yaşama, evlilikten üremeye, bütün yaşamı topyekûn kontrol etme ve yönetme iradesini yansıtır.

NOT: Mustafakemalpaşa’da Millet Kıraathanesine adı verilen ve kısa bir süre önce Mustafakemalpaşa Kültür Merkezi'nde “Bir Adam Yaratmak” adlı oyununu izlediğimiz “Kaldırımlar Şairi” Necip Fazıl Kısakürek, 25 Mayıs 1983’te 78 yaşında İstanbul’da öldü ve  Eyüp Sultan  Mezarlığı’na defnedildi. Ruhu şad olsun.

Bursa’da leylek deyince akla gelen ilk şey; Karacabeyli Balıkçı Âdem Yılmaz ile Yaren Leyleğin 14 yılı bulan dostluğudur. Fakat her nedense, bu haber bana Ahmet Haşim’in “GURABAHANE-İ LAKLAKAN” adlı kitabını çağrıştırdı. Haşim’in gazete yazılarını ve denemelerini bir araya getirilmesiyle oluşan bu kitapta Haşim şöyle der:

 “Bilmem Bursa’da gezerken gördünüz mü? Haffaflar (ayakkabıcılar) Çarşısı’nın ortasında bir meydan var. Bu meydan, malul (hasta veya yaralı) hayvanların düşkünler yurdudur. Kanadı, bacağı kırık leylekler, bunamış kargalar, halkın sadakalarıyla yaşarlar.”

Dünyanın ilk leylek hastanesi olarak bilinen ve “Düşkün Leylekler Evi” anlamına gelen “Gurabahane-i Laklakan, tarihî Irgandı Köprüsü’nün yanında, Osmangazi Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü’ne bağlı olarak hizmet vermeye devam etmektedir. 19. Yüzyılda başta leylekler olmak üzere sakat ve yaralı göçmen kuşlara bakmak için kurulan ve Türkiye’nin ilk hayvan hastanesi olma özelliğine sahip olan bu hastane, günümüzde, sokak hayvanları yanında, sahipli hayvanlara da hizmet vermektedir.

Sözü buraya kadar getirmişken hadi, biraz da Ahmet Haşim’i anmaya ve anlamaya çalışalım. Ahmet Haşim, 1887 yılında Bağdat’ta dünyaya geldi. Babası Ahmet Hikmet Bey’in, bir Osmanlı memuru olarak Arabistan’da değişik yerlerinde geçen memuriyeti nedeniyle iyi bir ilkokul eğitimi alamadı. Arapça ve Farsça dışında bildiği bir dil yoktu. 12 yaşında iken annesini kaybedince babası ile geldiği İstanbul’da Türkçe öğrenmesi amacıyla önce Numune-i Terakki mektebine verildi.

Daha sonra Galatasaray Sultanisine yatılı öğrenci olarak kaydoldu.  Şiire bu yıllarda yöneldi. Aruz ölçüsüyle yazıyordu. Sembolizm akımının edebiyatımızdaki ilk temsilcisidir. Fecr-i Ati grubu içinde yer aldı. Girdiği Hukuk Fakültesinden erken ayrılıp İzmir Sultanisinde Fransızca öğretmenliği yaptı. Yedek subay olarak Çanakkale Savaşı’na katıldı.

Askerliği bittikten sonra, Güzel Sanatlar Akademisinde “Estetik” ve “Mitoloji”, Mülkiye’de Fransızca dersleri verdi. Hastalandığında, tedavi olmak amacıyla gittiği Frankfurt’ta 4 Haziran 1933’de öldü. Mezarı Eyüp’tedir. Kendisini çirkin bulan ve bu nedenle hiç evlenmeyen Ahmet Haşim, şiirlerinde doğayı, ışığı ve renkleri resim gibi tasvir etmiştir. Kısaca belirtmek gerekirse; kendine; içe kapanık, yoğun hüzün ve karamsarlığın hâkim olduğu bir şiir atmosferi yaratmıştır.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu “Gençlik ve Edebiyat Hatıraları” kitabında Haşim’e ayrılan bölümde şöyle yazıyor: “Çanakkale Savaşı sonrasında devletimiz,  zafer destanları yazsınlar diye, bazı şair ve yazarları Çanakkale’ye gönderir. Fakat o savaşı, bizzat yaşamış olan Haşim’i bu listeye almaz. Bağdat doğumlu olması ve Arap oluşu nedeniyle o zamanki milliyetçi çevrelerce dışlanır. Mütarekeden hemen sonra bir lokma ekmeğe muhtaç halde sivil hayata döndüğü vakit başvurduğu bütün kapılar yüzüne kapanır. Şuradan buradan  ‘Senin Türkiye’de işin ne? Bağdat’a gitsene!’ gibi laflar kulağına gelmeye başlayınca; ‘ öyle ya’ diyecekti. ‘Harp olur, Ahmet Haşim vatan müdafaasına çağrılır. Sulh olur, vatandan kovulmak istenir.”

Yakup Kadri şunu da ekler: “ Fakat buna rağmen, o büyük Türk şairi, her zorluğa katlanarak; kültürüyle, kalbiyle bağlı olduğu bu vatandan ayrılmayacak ve –bunu belki kimse bilmiyordu- Irak hükümeti tarafında kendisine vaat edilen bütün refah imkânlarını reddederek bir küçük iaşe memurluğunun daracık geçim şartları içinde yaşamayı uygun bulacaktı.”

ESERLERİ: Şiir: 1. Piyale. 2. Göl Saatleri. / Denemeleri: 1. Gurabahane-i Laklakan 2. Bize Göre / Gazi yazısı: Frankfurt Seyahatnamesi.

             MERDİVEN ŞİİRİ

Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,

Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak.

Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak.

Sular sarardı… Yüzün perde perde solmakta,

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta.

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller.

Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller.

Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?

Bu bir lisân-ı hafidir ki ruha dolmakta;

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…

                                   Ahmet Haşim

Yeni Yıla Merhaba: Yeşilçam Konseri
11 Ocak Cumartesi günü saat 20.00’de yine Mustafakemalpaşa Kültür Merkezi Büyük Salon’da, Belediye Korosu tarafından "Yeşilçam Konseri" düzenlenecek. Şef Özgür Mutlu yönetimindeki koro, unutulmaz Yeşilçam melodileriyle izleyicilere nostalji dolu bir gece yaşatacak.

Mustafakemalpaşa Belediyesi’nin ev sahipliğinde gerçekleşen bu etkinliklere tüm ilçe halkı davetlidir.

962 albümde 35 bin 585 fotoğraf

Cumhuriyet'in ilk yıllarında Merkez Mektebi,1. İlkokul ve Züferbey İlkokulu olarak kullanılan Kirmasti Rüşdîyesi

Günümüze kadar gelen Kirmasti Rüşdîyesi Bahçe girişindeki sütunlar

Yapılan araştırmalar yerleşimin, eski bir Mysia kenti olduğu, kentte yaşayan Milada halkından dolayı kente, Milada Kenti anlamına gelen 'Milada-Polis' ismi verildiğini, daha sonraki dönemlerde kentin ismi­nin Miletopolis olarak kullanılmaya başlandığını göstermektedir.

Melde bölgesinde bulunan kalıntıların antik Miletopolis kentine ait olduğu kesinleşmiştir. Miletopolis şehrini kuranlar hakkında ise kesin bir bilgiye ulaşılamamıştır. Miletos kolonisi olarak Miletoslular tarafından kurulduğu düşünülse de Kyzikos veya AtinalIlar tarafından kurulmuş olabileceği yönünde iddialar da vardır.

Antik kentte yapılan arkeolojik kurtarma kazılarında, Yunan, Roma ve Bizans dönemlerine ait seramik ve sikkelere rastlanmıştır. Bu sikke­lerden bir tanesi Roma İmparatoru Hadrianus döneminde (117-138) Miletopolis'te basılmış bir sikkedir. Sikkenin üzerinde gemi tasvirleri bulunması Miletopolis kentinin göl kıyısında olduğu iddialarını des­teklemektedir. Muhtemelen, Apolyont Gölünün suları Miletopolis kıyılarından çekilmiş veya kentin kenarındaki başka bir göl kuruya­rak günümüze verimli topraklar bırakmak suretiyle kaybolmuştur. Kaynaklarda, Miletopolis kenarındaki göl ile Propontis (Marmara) ara­sında suyolu ulaşımından da bahsedilmesi; arkeolojik kazılarda çok sayıda balık oltası bulunması ve karayolu kenarında gölde yaşayan kabuklu hayvanlardan oluşmuş tabakalara rastlanılması, Miletopo- lis'in göl kenarında kurulmuş antik bir kent olduğunu düşündürmek­tedir.

Miletopolis antik kenti M.Ö 410-409 yılları arasında Atina'nın haraç aldığı kentler arasında yer almaktadır. Atina'da bulunan M.Ö 330 yılına ait bir yazıtta da Miletopolis Kenti'nin ismi bulunmaktadır.

Miletopolis antik kentinde yapılan arkeolojik kazılarda, Roma İm­paratoru Hadrianus dönemine ait bir tapınağın kalıntıları, parçalar arasında sütun başlıkları, yivli sütunlar, mask kabartmaları, alınlıklar ve çeşitli motiflerle işlenmiş mermer parçaları ile 113 cm. boyunda bronzdan yapılmış bir Apollon heykeli bulunmuştur. Kazılarda ayrıca Apollon heykeline ait parçalar, erken Bizans dönemine ait bir hamam, yıkık duvarlar arasında mozaik izleri bulundu. Karacabey Harası'na doğru olan sırtlarda ise yirmi civarında aile mezarlığı tespit edilmiştir.

Geniş bir alana yayılan Miletopolis'in sınırları kesin olarak tespit edilememiştir. Yıllar boyunca Mustafakemalpaşa ilçesinde ve civar köylerde yapılan inşaatlarda, Miletopolis antik kentinden sökülen taş­ların kırılarak kullanılması da sınır tespitinin yapılamamasının önem­li nedenlerinden birisidir. Züferbey Camii şadırvanında, Şeyh Müftü Cami duvarları ile Hamzabey Türbe duvarlarında ve ilçedeki bazı ko­nutlarda bu taşlara rastlamak mümkündür. Yine ilçede yapılan inşa­at ve hafriyatlarda Miletopolis antik kentine ait olduğu düşünülen, Roma İmparatoru Septimus Severus (193-211)dönemine ait sakallı bir filozof başı ile alçı üzerine bronz kaplamalı, miğferli ve zırhlı bir Athena büstü çıkarılmıştır.

Bursa-İzmir çift yol çalışmaları nedeniyle, Miletopolis antik şehrin­de 2008 yılında kurtarma kazıları yapılmış ve bu kazılarda da çeşitli eserler bulunmuştur. Bulunanlar içerisinde en dikkat çeken ise, başsız bir mermer heykel olmuştur. Miletopolis antik kentinde yapılan kur­tarma kazılarından çıkarılan eserler, daha önce çıkarılanlarla birlikte, Bursa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. Miletopolis şehrinde daha kapsamlı ve düzenli olarak yapılacak kazılar ile antik şehrin ta­mamının ortaya çıkarılmasıyla, yöremizin ve ülkemizin arkeoloji ve turizmine çok büyük katkılar sağlanması mümkün olacaktır.

Eskişehir Balmumu Heykeller Müzesi

Blerıot- 11 b

Fethiye (Megri)